Jak być dobrą publicznością
Palmas, jaleo i olé
Co robią klaskanie, okrzyki i gitara podczas pokazu flamenco — i jak publiczność po raz pierwszy może słuchać uważnie, nie psując brzmienia.
Zarezerwuj swoją godzinę ↗Szybka odpowiedź
W flamenco publiczność słyszy cztery głosy: śpiewaka, czyli cantaora, gitarzystę, czyli tocaora, tancerza, czyli bailaora, oraz palmas — klaskanie dłońmi, które wyznacza rytm. Jaleo to rytmiczne klaskanie i okrzyki zachęty, wśród nich olé, którymi słuchacze dodają artystom skrzydeł. Jako gość słuchaj uważnie, bij brawo, gdy utwór się kończy, i pozwól artystom przewodzić wszelkim zawołaniom.
Palmas wyznaczają compás
Compás to cykl rytmiczny, któremu podlega dany palo, i Wikipedia nazywa go fundamentem flamenco. Nawet bez gitarzysty cykl można utrzymać klaskaniem, które flamenco nazywa palmas, albo wystukiwaniem palcami o stół. W pełnym pokazie palmas płyną pod gitarą i śpiewem, a mogą być miękkie lub ostre.
Jaleo
Wikipedia opisuje jaleo jako klaskanie w rytmie połączone z mówionymi lub wykrzykiwanymi wtrąceniami, które ponaglają wykonawców. Wśród typowych okrzyków są olé i así se baila. Klaskanie można wykonywać dłońmi złożonymi w miseczkę, co daje głuchy dźwięk zwany sordas, albo sztywnymi palcami uderzającymi o wnętrze dłoni, co daje dźwięk ostrzejszy, zwany altas. Należą do niego także strzelanie palcami i tupanie nogami.
Sztuka sama w sobie
Jaleo wygląda na spontaniczne, ale Wikipedia twierdzi, że jest uważane za naukę samą w sobie, wymagającą treningu. Przytacza powiedzenie, że trzech dobrych jaleadorów może brzmieć jak dziesięciu: jeden niesie rytm, drugi kontrrytm, a trzeci przeplata się przez oba. Dlatego publiczność powinna zostawić klaskanie wykonawcom i dodać tylko to, do czego zaprasza sala — nigdy konkurencyjny rytm.
Trzej artyści
Cantaor to śpiewak flamenco, tocaor to gitarzysta, a bailaor to tancerz. Gitara flamenco jest zbudowana lżej i węziej niż klasyczna, z niższą akcją strun, aby jej brzmienie nie przyćmiewało śpiewaka — wyjaśnia Wikipedia. Gitarzyści stosują rasgueado, czyli uderzanie w struny, oraz golpe, czyli stukanie w płytę rezonansową. Blog obiektu podkreśla wzajemne porozumienie między śpiewakiem, tancerzem i gitarzystą, więc obserwuj, jak na siebie patrzą.
Praca stóp i tancerz
Wikipedia podsumowuje taniec flamenco przez jego emocjonalną intensywność, wyprostowaną postawę, ukształtowane ramiona i wybijane rytmy. Praca stóp nie jest ozdobą. To linia perkusyjna wewnątrz muzyki, na którą odpowiada gitara i klaskanie. Niektórzy tancerze występują z kastanietami, laskami, szalami lub wachlarzami. Wikipedia dodaje, że współczesne flamenco jest wysoce techniczne i wymaga lat nauki, a wielu tancerzy osiąga szczyt formy dopiero po trzydziestce i występuje jeszcze w piątej dekadzie życia.
Duende
Piszący o flamenco często sięgają po słowo duende. Wikipedia cytuje słownik hiszpański, który nazywa je nieokreślonym czarem, oraz wykład Federica Garcíi Lorci na ten temat, który zapożycza od Goethego określenie nie wyjaśnionej mocy, odczuwanej przez wszystkich. Wikipedia dodaje, że wykracza ono poza technikę i inspirację.
Słuchanie gitary
Typowy recital, jak podaje Wikipedia, łączy utwory w różnych palos, z których każdy składa się ze zwrotek z gitarowymi interludiami zwanymi falsetas pomiędzy nimi. Na początku utworu gitarzysta ustala także tonację, compás i tempo. Słuchaj początkowych taktów, które mówią artystom i sali, co nadchodzi, oraz falsetas między zwrotkami, gdzie gitara mówi sama. Techniki takie jak picado, tremolo i alzapúa nadają gitarze jej zakres.
Jak być dobrą publicznością
Przyjdź wcześnie, usiądź przed rozpoczęciem występu i odłóż telefon. Słuchaj początkowych taktów bez rozmów. Oklaskuj, gdy utwór się kończy, a jeśli sala dołącza z olé, podążaj za nią. Nie klaskaj poza rytmem. Zapytaj personel w danym wieczorze o zdjęcia, ponieważ zasady domu należą do nich. Przede wszystkim słuchaj: dobry wieczór flamenco to głównie słuchanie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy klaskanie w rytm jest mile widziane?
Tylko jeśli sala o to poprosi. Palmas to umiejętna część występu, więc zostaw rytm artystom i oklaskuj na końcu utworów.
Co oznacza olé?
To okrzyk zachęty. Wikipedia podaje, że niektórzy pisarze wywodzą go od hebrajskiego czasownika oznaczającego rzucać w górę, choć pochodzenie jest dyskusyjne.
Źródła